Sözlük Anatolia Tüp Bebek Merkezi
A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N
O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
agonist
normalde doğal maddeler tarafından stimüle edilen hücre reseptörlerine affinitesi olan ve bu reseptörlerde fizyolojik etki oluşturan ilaç
akrozom
sperm hücresinin başını çevreleyen ve fertilizasyon sırasında ovumun penetrasyonunda görev alan enzimleri içeren başlık-benzeri yapı aksesuar seks organları
erkek ve dişi üreme sistemlerinin bir parçası olan, esansiyel seks organları (overler ve testisler) dışındaki organlar
amenore
menstruasyonun olmaması veya anormal biçimde durması analog
bir diğerine benzer yapıda olan, ancak belli bir komponent açısından farklılık gösteren kimyasal bileşik; metabolik olarak benzer veya zıt etki gösterebilir androjen
kadınlarda overler ve adrenal korteks tarafından da üretilen bir grup primer erkek seks hormonları anovulasyon
ovulasyonun (yumurtlamanın) olmaması antagonist
bir diğerinin etkisini geçersiz kılan veya iptal eden madde; bir ilaç olarak düşünüldüğünde, biyolojik yanıt oluşturmadan hücre reseptörüne bağlanan bir ilaçtır atrezi (foliküler)
bir over folikülünün maturasyona (olgunluğa) ulaşmadan ve rüptüre olmadan önce dejenerasyonu ve rezorpsiyonu azoospermi
menide sperm bulunmaması hali bazal vücut ısısı (BBT=basal body temperature) testi
bir kadının vücut ısısındaki günlük dalgalanmalara göre ovulasyon zamanını saptama yöntemi blastosist
embriyonik gelişim sırasında morula’dan sonra gelen içi oyuk top şeklindeki hücreler, blastosistde bir dış hücre tabakası ve bir iç hücre kitlesi vardır doğurganlık
sık sık ve çok sayıda döl (çocuk) üretme yeteneği ekzojen
vücudun dışından kaynaklanan embriyo
döllenme sonrası, gelişiminin ilk 8 haftasındaki doğmamış çocuk; gebeliğin kalan döneminde fetus olarak bilinir endojen
vücut içinden kaynaklanan endometriozis
endometrium dokusunun uterus dışında büyümesi ve fonksiyon görmesi olarak tanımlanan anormal bir jinekolojik durum endometrium
uterusun içini döşeyen ve her ay menstrüel siklus sırasında hücresel değişikliklere uğrayan mukoz membran epididim
testisin seminifer tübüllerinden vas deferense sperm taşıyan bir çift uzun, sıkıca kıvrılmış kanallardan biri esansiyel seks organları
üreme için gerekli olan organlar; kadınlarda overler ve erkeklerde testisler estradiol
insanlarda doğal yoldan oluşan en potent estrojen estrojenler
kadınlarda temel olarak overlerde üretilen bir grup hormon; kadının normal cinsel gelişimi ve üreme sisteminin sağlıklı işlev görmesi için gerekli hormonlardır farklılaşma
Birbirine eşit ve henüz özel bir fonksiyonu olmayan embriyo hücrelerinin, zaman içinde daha gelişmiş embriyonun uzak doku ve organlarını oluşturmak üzere farklılaşması fallop tüpleri
dişi üreme sisteminde uterustan overlere uzanan iki adet uzun ve dar tüp; yumurta ve spermi iletirler ve döllenme bu tüplerde gerçekleşir fertilizasyon (döllenme)
bir ovumun bir sperm tarafından, embriyo gelişimini başlatmak üzere penetrasyonu fimbria
her bir fallop tüpünün distal ucundaki dallı, parmak gibi uzantılar; yumurtalık ile bağlantılıdır ve ovumun uterusa doğru hareketine yardım eden siliaları olan epitel hücreleri içerir folikül
overde ovumun geliştiği sıvı ile dolu pekçok boşluktan biridir folikül stimulan hormon (FSH)
ön hipofiz bezinden salgılanan, kadınlarda over foliküllerin büyümesini ve erkeklerde spermatogenezi stimüle eden gonadotropik bir hormon fundus
uterusun üst kısmı; fallop tüpleri fundusun zıt köşelerine doğru açılır gametler
özelleşmiş üreme hücreleri (dişilerde ovumlar; erkeklerde spermatozoalar), bu hücrelerin birleşimi yeni bir bireyi oluşturur
GnRH agonisti
GnRH’in hücre reseptörlerine affinitesi olan ve fizyolojik etki oluşturan bir madde GnRH antagonisti
GnRH’in hücre reseptörlerine bağlanan ve kendisi herhangi bir fizyolojik etki oluşturmadan GnRH’in etkisini bloke eden bir madde gonadotrof
hipofizin ön lobunda bulunan, over ve testisin belli hücrelerini etkileyen spesifik bir tip hücre gonadlar
esansiyel seks organları; kadınlarda overler ve erkeklerde testisler gonadotropin-releasing hormon (GnRH=gonadotropin-salıveren hormon)
hipotalamus tarafından salgılanan, hipofiz bezinde FSH ve LH salınımını uyaran bir hormon gonadotropinler
overler ve testislerde, bir başka deyişle gonadlarda hücre aktivitesini stimüle eden hormonlar (FSH ve LH); gonadotropinler olarak da bilinir hedef organlar
özelleşmiş kimyasal reseptörler içeren, spesifik bir hormonu çekmek ve ona bağlanmak üzere tasarlanmış organlar hipofiz bezi
beynin tabanında yerleşmiş, hipotalamus tarafından uyarıldığında FSH, LH ve aynı zamanda diğer endokrin hormonların salınımını sağlayan iki loblu endokrin bez hirşutizm
özellikle kadınlarda aşırı vücut kılı; polikistik over sendromunun klasik belirtilerinden biridir hipofiz
hipofiz bezi hipotalamus
beynin tabanında yerleşmiş, vücut ısısı ve iştah gibi fonksiyonları kontrol eden ve hipofiz bezi tarafından hormon salgılanmasını düzenleyen endokrin bez hormonlar
endokrin sistemde dolaşan, belli hücre ve organların aktivitelerini düzenleyen kimyasal maddeler
infertilite
bireyin ya da çiftin döllenme için gerekli maksimum potansiyelden daha azına sahip olma durumu
insan koryonik gonadotropini (hCG)
implantasyon sonrası plasentadan salınan, korpus luteumun estradiol ve progesteron üretimine devam etmesini stimüle eden, dolayısıyla menstruasyonu önleyen gonadotropin inseminasyon
vajina veya servikste bulunan semen sıvı birikintisi kapasitasyon (muktedir hale gelme)
spermin fallop tüpünde kaldığı ve yumurtayı penetre etmeye hazırlandığı birkaç saatlik dönem kontrollü over hiperstimulasyonu (COH=controlled ovarian hyperstimulation)
gonadotropinlerin, foliküller olgunlaşana dek eşzamanlı gelişimlerini sağladıkları ART’daki ovulasyon indüksiyon işlemi korpus
uterusun üst tümsek kısmı korpus luteum
luteal fazda yumurtalıkta ortaya çıkan altın-renkli cisim; vücudu gebeliğe hazırlayan progesteron ve estrojen hormonlarını salgılar kriyo koruma (cryopreservation)
Döllenme sonrası oluşan embriyoların, ejekülatta veya TESE dokusunda bulunan sperm örneklerinin özel bir metod kullanılarak sıvı nitrojen içinde dondurularak saklanması. kriptorşidizm
Testislerin karın içerisinden scrotuma (Haya bölgesine) inmemesi. laparoskopi
laparoskop adı verilen bir alet aracılığıyla karın boşluğunun muayenesi; laparoskop küçük bir abdominal insizyondan karın boşluğuna sokulur, doktorun üreme organlarını görmesini sağlar; özellikle tüp hasarı veya endometriozisten şüphe edildiğinde kullanılır
Leydig hücreleri
testis içinde bulunan ve testosteron hormonu üreten hücreler
luteal faz
üreme siklusunun yumurtalıkla ilgili bölümünün üçüncü dönemi; vücudu gebeliğe hazırlamak üzere artan miktarlarda progesteron ve estrojen salgılayan korpus luteumun oluşumu ile başlar luteinizan hormon (LH)
ön hipofiz tarafından salınan, hem ovulasyonun oluşması hem de korpus luteumun progesteron salgılamak üzere stimüle edilmesi gibi çift amaca hizmet eden bir gonadotropik hormon
mayozis
yalnızca overler ve testislerde oluşan özel bir tür hücre bölünmesi; mayotik bölünmeye uğrayan hücreler yumurta ve sperm hücrelerinin atalarıdır (öncüleridir)
menarş
pubertede menstruasyonun (adetin) başlangıcı menstrüel siklus
er ay kadın vücudunda oluşan ve onu gebeliğe hazırlayan bir dizi siklik (devirsel) değişiklikler; dişi üreme siklusu olarak da adlandırılır mikromanipulasyon
mikroskop altında, mikromanipulatör adı verilen özelleşmiş cihazlar aracılığı ile cerrahi, enjeksiyonlar, disseksiyonlar vb. girişimlerin uygulanması mitoz
s ıradan hücre bölünmesi süreci, iki kardeş hücre oluşumuyla sonuçlanır ve bu süreçle vücut ölü hücreleri yerine koyar (ölü hücrelerin yerine yenilerini koyar) miyometrium
uterus duvarının ortasındaki kas tabakası nörotransmitterler
merkezi sinir sisteminde, sinir uyarılarının iletilmesini sağlayan veya değiştiren kimyasal maddeler
nidasyon
embriyo’nun uterus endometriumu içine yuva yapma süreci oligomenore
düzensiz menstrüel periyodlar oligo-ovulasyon
overlerde normal sayıdan daha az sayıda ovumun olgunlaşması (maturasyonu) ve atılması oligospermi
semen sıvısının birim hacmi başına düşen sperm sayısında eksiklik; semenin bir mililitresinde normalde 20 milyondan fazla sperm bulunur ooforektomi
bir veya her iki overin cerrahi olarak çıkartılması oositler
olgun yumurtalara dönüşmek üzere gelişen primordial ovumlar os
servikal kanalın her bir ucundaki iç ve dış ağızlar otokrin
endokrin bezlerden hormonların salınımına işaret eder, bu hormonlar bezlerdeki hücrelerin reseptörlerine bağlanır ve fonksiyonlarını etkilerler over hiperstimulasyon sendromu (OHSS)
over hiperstimulasyonunun (aşırı uyarılmasının) en şiddetli formu, ovulasyondan sonra overlerde yoğun kistik büyümeler görülür ovaryektomi
bakınız (overin veya overlerin cerrahi olarak çıkarılması) overler
uterusun iki tarafında yerleşmiş, nodüler, badem-büyüklüğünde iki bez; ovumların üretiminin yanısıra dişi seks hormonları estrojen ve progesteron da üretirler ovulasyon
olgun ovumun pelvis boşluğuna atılması ovulasyon indüksiyonu
hipotalamus-hipofiz-over aksındaki dengesizliği düzeltmek ve ovulasyon oluşumunu sağlamak üzere fertilite ilaçlarının uygulanması ovulasyon siklusu
her ay overlerde oluşan ve ovumun salınımı ile sonuçlanan bir dizi siklik (devirsel) değişiklik ovumlar
dişi gametler (yumurtalar) parakrin
endokrin bezlerden hormon salınımına işaret eder, bu hormonlar yakındaki hücrelerde bulunan reseptörlere bağlanır ve bu hücrelerin fonksiyonlarını etkilerler periton
uterus duvarının dış tabakası; düz yüzeyli, güçlü ve renksiz bir membran polikistik over sendromu (POS)
anovulasyon, amenore, hirşutizm ve infertilite ile tanımlanan, hipofizde GnRH’a yanıt olarak aşırı LH salgılanması sonucu oluşan anormal bir durum polipeptidler
hidrolizleri sonucu ikiden fazla amino asit ortaya çıkaran peptidler progesteron
ovulasyondan sonra korpus luteum tarafından salgılanan temel bir seks hormonu; uterusu gebeliğe hazırlayan ve gebelik oluşana dek bu durumu sürdüren hormondur progesteron challenge testi
amenorenin sebebini saptamak amacıyla yapılan test prolaktin
hipofiz bezinin ön lobundan salgılanan ve memeden laktasyonu (süt salgılanması) stimüle eden bir hormon proliferasyon
hücrelerin üremesi veya çoğalması pronükleer
fertilizasyondan sonra, ancak kromozomların zigotun nukleusunu oluşturmak üzere füzyonundan önce, ovum veya sperm hücresinin nukleusu reseptör
bir hücrenin yüzeyinde veya içinde bulunan, spesifik modülleri tanıyan ve bu modüllere bağlanan ve hücre içinde etki oluşturan bir molekül
salıveren hormonlar
hipotalamus tarafından salınan ve ön hipofiz bezine etki ederek ön hipofiz bezinin spesifik hormonlar salıvermesini sağlayan çeşitli hormonlar
semen
ejakülasyonda erkeğin ürettiği sıvı; içinde seminal vesiküllerden, prostattan ve bulboüretral bezlerden gelen sıvı yanısıra sperm de bulunur
seminifer tübüller
testislerde bulunan, spermin üretildiği dar, sıkıca sarılmış yapılar sentez
bir bileşiğin, onu oluşturan elemanların birleşmesi sonucu yaratılması; yapay olarak veya doğal süreçlerin sonucu olarak yapılır sertoli hücreleri
testislerde bulunan, olgunlaşmamış spermi olgunlaşana ve seminifer tübüllere atılana dek besleyen hücreler serviks
uterusun vajinaya yakın olan alt kısmı; sperm için bir hazne görevi görür ve spermi vajinanın asit ortamından koruyan alkali bir mukus salgılar spermatogenez
sperm üretimi spermatozoa
erkek gametler (sperm) steroid hormonlar
testosteron ve estrojen gibi erkek ve dişi seks hormonları stroma
overin çevresini oluşturan fibröz doku ve düz kas supernatant
çökmüş çözünmeyen madde tabakasının üzerindeki sıvı kaplama (örtü) teka
over folikülünün çevresini oluşturan bağ doku tabakası, bir iç bir de dış tabakaya bölünür testosteron
testislerin interstisyel (Leydig) hücreleri tarafından, hipofiz bezinden salınan LH stimulasyonuna yanıt olarak üretilen, temel ve en potent androjenik hormon ultrason (ultrasound)
ses dalgalarının vücudun içinden geçtiği ve üreme organlarının boyutunu ve şeklini değerlendirmek üzere bir imaja dönüştüğü bir işlem; özellikle ovulasyon problemlerinin tanısının konmasında ve foliküler gelişimi izlemede faydalıdır ultrasonla yönlendirme (ultrason rehberliği) varikosel
testiküler valvlerde yetersizliğe bağlı olarak, kanı skrotumdan taşıyan bir veya iki venin dilatasyonu (genişlemesi); erkek infertilite vakalarının yaklaşık %40’ında bulunur vas deferens
sperm kanalları venöz
venlerle ilgili zona pellusida
primer follikülü çevreleyen şeffaf bant
|
