Anatolia Tüp Bebek Merkezi 

IVF (TÜP BEBEK) / ICSI (MİKROENJEKSİYON)

1. IVF 'in basari sansi nedir?
2. Bir IVF / ICSI tedavisi ne kadar sürer?
3. Yumurta bagisi
4. Kriyoprezervasyon (dondurarak saklama ) nedir?
5. TESE veya MESA nedir?
6. Sperm hazirlanmasi nedir?
7. Embryolar niçin ve nasil dondurulur?
8. Niçin tüm embryolar gebeligi saglayamaz?
9. IVF 'de embryolarin implantasyon orani nasil arttirilabilir?
10. Çogul gebelik riskini önlemek için tek bir embryo transfer edilemez mi?

1. IVF 'in basari sansi nedir ?

Son 10 yil içerisinde IVF in basari sansi önemli ölçüde artmistir. Dogum oranlari merkezlerin bu konudaki deneyimine bagli olarak degisebilir ancak Arvupa ve ülkemizdeki bir çok merkezde tek bir tedavi dönemi sonucunda % 25 veya daha üstü gebelik oranlarina ulasildigi bildirilmektedir. Bir çok veri bir arada degerlendirildiginde, 40 yasin altinda, erkekte bir sorun bulunmayan kadinlarin 4 tedavi dönemi sonunda hemen hemen tümüne yakininin gebe kalmasi beklenebilir. Ancak burada merkezler arasi farkliliklar söz konusu olabilir. Bu farklilik yalnizca merkezin deneyiminden degil merkezde tedavi edilen hastalarin özelliklerinden de kaynaklanabilir. Örnegin ileri yastaki kadin hasta orani yüksek, ilave erkek faktörü bulunan vakalarin çogunlukla tedavi edildigi bir merkezin sonuçlariyla erkek faktörü olmayan 35 yas altindaki kadinlarin çogunlukla tedavi edildigi bir merkezin sonuçlarinin ayni olmasi beklenemez. Basari sansindan bahsederken genel bir orana bakmak pek dogru degildir. Böyle bir soru sorulacaksa soru : Bizim durumuza benzer vakalarin tedavisinde basari sansi kaçtir? olmalidir.

2. Bir IVF / ICSI tedavisi ne kadar sürer ?

Bir IVF/ICSI tedavisi dönemi 6 - 8 hafta kadar sürebilir. Öncelikle kadinin normal adet siklusu enjeksiyon ya da nazal sprey tipinde bazi özel hormonlar ile baski altina alinir. Bu dönem bir kaç günden bir kaç haftaya kadar sürebilir.Ultrasonografik muayene ve kan testleri ile yumurtaliklarin aktiitesinin baskilandigi görüldügünde yumurtaliklar kalçadan ya da cilt altina yapilan hormon enjeksiyonlariyla uyarilmaya baslanir. Yumurtaliklarin verecegi cevaba göre degismekle birlikte bu dönem yaklasik 12 gün sürer. Uyarinin tamamlanilmasindan 2 gün sonra yumurtalarin toplanmasi islemine geçilir. Artik laboratuarda gerçek IVF ya da ICSI isleminin yapilmasina sira gelmistir. Döllenme oldugunda yani iki ila 5 gün sonra embryolar rahim içerisine transfer edilirler.Bundan sonra rahimi destekleyici bazi ilaçlar verilebilir. Yaklasik 15 gün sonra tedavinin basarili olup olmadigini gözleyebilmek için de kanda bir gebelik testi yapilir.

3. Yumurta bagis

i Kadinin yumurtaliklarinin olmadigi, çalismadigi ya da yumurtalarinin dogacak çocukta mutlak olarak kalitsal bir hastaliga yol açacagi bilinen bir genetik sorun tasidigi bazi durumlarda yumurta bagisi yoluyla gebelik denenebilir. Baska bir kadina ait (bir akraba, arkadas, bilinmeyen bir verici, tedavisi sirasinda gebe kalmis ve fazla yumurtasi bulunan baska bir infertil kadin) yumurtalar uyarma tedavisi ile alinarak döllenir ve alici kadina transfer edilir. Bu uygulama ülkemizde yasal degildir ve uygulanmamaktadir.

4. Kriyoprezervasyon (dondurarak saklama ) nedir ?

Kriyoprezervasyon, dondurarak saklamak demektir. En çok bilinen spermin dondurularak saklanmasidir. Özellikle yumurtalik kanseri olan erkeklerde kanser tedavisinden önce spermler alinarak dondurulur ve saklanir. Ayrica ülkemizde yasal olmadigi için uygulanmaz ancak donör spermi de erekegin sperminin olmadigi ya da çok kötü oldugu durumlarda gebelik elde edebilmek için bazi ülkelerde tedavilerde kullanilmaktadir. Bu islem IVF ve ICSI sonrasinda transfer edilmeyen ve fazla olan embryolara da uygulanabilir. Eger embryo transferi sonrasinda elimizde fazla miktarda embryo kalmis ise bunlar dondurulur ve eger gebe kalinamaz ise daha sonraki adet dönemlerinde kadina uyarma tedavisine gerek kalmadan transfer edilebilir. Bu yöntem hem tedavinin basari sansini arttirir hem de tedavi maliyetinde önemli bir avantaj saglar. Su anda yumurtalarin dondurularak saklanmasi basarili bir islem degildir, ancak embryolar dondurularak saklanabilir. Ancak yakin zaman önce A.B.D. de bir Türk doktoru olan Kutluk Oktay ve arkadaslari yaptiklari çalismalarda yumurtalik dokusunu dondurarak saklayip basarili bir sekilde daha sonra tekrar bunu bir kadina nakletmeyi gerçeklestirmistir. Bu yönde gelecege yönelik bir çok çalisma sürdürülmektedir.

5. TESE veya MESA nedir ?

TESE : Testiküler sperm ekstraksiyonu (eldesi) - Testisten operasyon ile sperm elde etme MESA: Mikrocerrahi yöntemle testisin epididim bölgesinden sperm aspirasyonu TESE ve MESA semenlerinde hiç sperm bulunmayan veya kanal tikanikligi nedeniyle spermlerini disariya veremeyen erkelerden sperm elde etmek için gelistirilmis tekniklerdir. Bu tikanikligin nedeni dogumsal yada geçirilmis bir enfeksiyon olabilir. Tabiiki eger testislerde hiç sperm üretimi yoksa TESE veya MESA uygulamasi sonuç vermez. Eger sperm hücreleri bu teknikler ile elde edilebilir ise bunu ICSI islemi takip eder. ICSI ayni IVF gibidir burada sadece bir tek sperm hücresi yumurtayi dölleyerek bir embryo elde edebilmek için yumurtanin içerisine bir mikroigne ile enjekte edilir.

6. Sperm hazirlanmasi nedir ?

Spermler cinsel iliski ya da masturbasyon sirasinda semen denilen bir sivi içerisinde disariya atilir. Yardimla üreme teknolojilerinde kullanilmak üzere spermler semen içerisinden bazi özel teknikler kullanilarak ayristirilirlar. Bu yöntemler ile en iyi kalitedeki spermlerin elde edilmesi de hedeflenmektedir.

7. Embryolar niçin ve nasil dondurulur ?

Insan embryolari sivi nitrojen içerisinde basariyla dondurularak uzun süre saklanabilir. Günümüzde bu yöntemle saklanilarak daha sonra kullanilan embryolar ile 20.000 den fazla bebek dünyaya gelmistir. Yumurtaliklarin ilaç ile uyarilmasi sonucunda çok sayida yumurta gelisir ve bu yumurtalarin döllenmesi sonucunde elimizde çok sayida embryo olabilir ancak bunlarin hepsini bir tedavi döneminde rahim içerisine transfer edebilmek mümkün degildir çünkü bu durumda önemli çogul gebelik riskleri karsimiza çikabilir. Örnegin Ingiltere'de bir uygulamada en çok 3 tane embryo transfer edilmesine izin verilir oysa ortalama 10 -12 tane embryo elde edilir. Artan embryolari çöpe atmak yerine bunlarin iyi kalitelileri seçilerek dondurulurak saklanir. Bu yöntem ile kadinin bir çok kez ilaçlar ile tekrar tekrar uyarma tedavi yapilmasina, yumurta toplanmasina gerek kalmadan yalnizca embryo transferi ile gebe kalma sansini deneyebilir. Ancak bu embryolar sonsuza dek saklanilamaz. Bu konu ile ilgili olarak degisik ülkelerde degisik düzenlemeler ve yasalar vardir. Ülkemizde de embryolarin dondurularak saklanmasi yasal bir islemdir. (Bkz. ÜYTM yönetmeligi)

8. Niçin tüm embryolar gebeligi saglayamaz ?

IVF sonrasinda da , dogal olarak olusan embryolarda oldugu gibi kromozomal anomaliler var olabilir. Embryonun bölünmesi sirasinda bazi sorunlar ve parçalanmalar da yasanabilir. Tüm bu sorunlar sonucunda embryo çok fazla sayida hücre kaybedebilir ve gebelik gerçeklesemez. Bu olay anomalili bebeklerin dünyaya gelmesini önlemeyi amaçlayan bir dogal seleksiyon yöntemidir.

9. IVF 'de embryolarin implantasyon orani nasil arttirilabilir ?

Bu konuda çok fazla bir sey yapilamaz. Yapabilecegimiz en iyi is, en iyi embryolari seçerek bunlari trasfer etmektir. Bazi merkezler embryolarda transfer öncesi bazi genetik arastirmalar yaparak en uygun embryoyu tranfer etmeyi hedefleyerek, bazi klinikler embryoyu laboratuar ortaminda blastosist asamasina kadar getirerek ondan sonra transfer ederek implantasyon oranini arttirmaya çalisirlar. Bu stratejiler ancak elde yeterli sayida embryo var ise uygulanabilir. Burada esas sorun az sayida embryo elde edilebilen vakalardir çünkü bunlarda yeterince seçim yapabilme sansimiz yoktur.

10. Çogul gebelik riskini önlemek için tek bir embryo transfer edilemez mi ?

Bazi seçilmis vakalarda bu uygun bir yaklasim olabilir. Bu vakalar 35 yasin altinda, daha önce gebe kalmis ve ilk IVF denemesinde iyi kaliteli embryolar elde edilebilmis vakalardir. Bunlarda tek bir embryo transferiyle kabul edilebilir sonuçlara ulasilabilmistir. Ancak vakalarin büyük bir çogunlugu bu kriterlere uymamaktadir.